ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ




Υπάρχει, λοιπόν, Θεωρία των Πάντων;

Paul Davies, Julian Brown, Υπερχορδές

 

Τι σημαίνει «Θεωρία των πάντων»; Και τι είναι οι υπερχορδές; Η απάντηση στα ερωτήματα περιέχεται στο βιβλίο «Υπερχορδές», την έκδοση του οποίου, στα αγγλικά, επιμελήθηκε ο γνωστός φυσικός και συγγραφέας εκλαϊκευτικών βιβλίων φυσικής Paul Davies και ο δημοσιογράφος Julian Brown. Θα αδικούσαμε όμως το έργο αν συνοψίζαμε το περιεχόμενό του σε όσα προείπαμε. Το βιβλίο έχει το χάρισμα να αναδεικνύει, ευθέως ή εμμέσως, πολλά άλλα ερωτήματα. Αναφέρουμε μερικά ενδεικτικά: Υπάρχει (ή υπήρχε) ενιαία μορφή δόμησης της ύλης, την οποία η δική μας απόπειρα γνωστικής ιδιοποίησης έχει κατατμήσει σε επιμέρους εκφάνσεις (βαρύτητα, ηλεκτρομαγνητισμός, ασθενής και ισχυρά αλληλεπίδραση); Πόσο θεμελιακή είναι μια προσέγγιση που διεκδικεί την ιδιότητα της «Θεωρίας των Πάντων», και ποιο είναι το κίνητρο για την ενοποίηση των αλληλεπιδράσεων και των θεωριών;

Ανασύρονται όμως στην επιφάνεια και άλλα, περισσότερο στοιχειακά, ερωτήματα: Πώς προσεγγίζουμε την πραγματικότητα της φύσης; Μέσω του πειράματος ή μέσω της θεωρίας; Μέσω της θεωρητικά φορτισμένης εμπειρίας; Ερωτήματα φιλοσοφικής απορίας, ερωτήματα φαινομενικά χωρίς επίδραση στην πορεία της φυσικής, αφού τη συνοδεύουν επί αιώνες. Ερωτήματα επί ερωτημάτων, στα οποία το βιβλίο απαντά με τον δικό του τρόπο: αναδεικνύοντας τη γονιμότητά τους και δίνοντας προσωρινές αντιφατικές αποκρίσεις. Υπάρχει άραγε καλύτερη πυξίδα για το μέλλον από τη χωρίς απόλυτες βεβαιότητες επεξεργασία της ώς τώρα αντιφατικής πορείας;

Αν και το βιβλίο υιοθετεί εμπράκτως αυτή τη στάση, εντούτοις διαπερνάται από μια αντίφαση ή διαχωριστική γραμμή «δημοσιογραφικού» τύπου: το πρώτο μέρος του περιέχει τα δεδομένα της επιστημονικής έρευνας (το «γεγονός», την «είδηση»), το δεύτερο τις θεωρητικές εκτιμήσεις (τις «απόψεις», τα «σχόλια»).Όμως η αναλογία με τη δημοσιογραφία σταματά εδώ: αυτοί που σχολιάζουν και διατυπώνουν εκτιμήσεις, παράγουν οι ίδιοι τα γεγονότα.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου, λοιπόν, παρουσιάζεται η εξέλιξη προς τη θεωρία των υπερχορδών και τις ενοποιημένες θεωρίες γενικότερα, ενώ το δεύτερο προβάλλει υπό μορφήν συνεντεύξεων τις εκτιμήσεις κορυφαίων φυσικών για την πορεία της σύγχρονης φυσικής. Αυτή είναι η συγκεκριμένη μορφή της αντίφασης: η μία όψη της είναι η φαινομενικά σταθερή και γραμμική πορεία προς τη «Θεωρία των Πάντων»: κλασική φυσική, ειδική σχετικότητα, γενική σχετικότητα, κβαντική θεωρία, σωματιδιακή φυσική, συμμετρίες, μερική ενοποίηση, μεγάλη ενοποίηση, υπερσυμμετρία, υπερβαρύτητα, υπερχορδές. Η αποθέωση του εξελικτισμού, η υποσυνείδητη ανάγκη μας για ευστάθεια της γνώσεις και εμπιστοσύνη στην επιστημονική πρόοδο. Οι δυσκολίες που συναντά κανείς στο δρόμο είναι τεχνικής υφής· η εισαγωγή τις αποκαλεί «μαθηματικές νόσους», υπονοώντας πιθανώς κάποιες δυσχέρειες γλώσσας, επικοινωνίας με τη φυσική πραγματικότητα. Το πρώτο μέρος του βιβλίου ανανεώνει την εμπιστοσύνη μας στη θεωρητική και επιστημονική πρόοδο, προσφέροντας μια ακριβολόγο και κατανοητή παρουσίαση μιας ιστορική φωτογραφίας της φυσικής.

Το βιβλίο όμως δεν σταματά εδώ. Ενώ με το τέλος της εισαγωγής ο αναγνώστης εφησυχάζει θαυμάζοντας τη μεγαλειώδη πορεία της ενοποίησης, οι συνεντεύξεις που ακολουθούν επαναφέρουν την αντίφαση, άρα και την πραγματικότητα, στο προσκήνιο. Εδώ θα ζήσουμε τη φυσική όπως δημιουργείται καθημερινά, σαν ζωντανή δραστηριότητα. Οι δημιουργοί της θεωρίας των υπερχορδών διατείνονται: Δεν υπάρχει προς το παρόν ελπίδα να παρατηρηθούν τα προβλεπόμενα φαινόμενα· η αισθητική τελειότητα και ομορφιά της θεωρίας μας πείθει ότι είναι ορθή, γιατί τα μαθηματικά που διαθέτουμε σήμερα δεν επιτρέπουν την αυστηρή απόδειξή της…   

Οι πολέμιοι της θεωρίας ή απλώς δύσπιστοι αντιτείνουν: Είναι αδύνατο να πιστέψει κανείς μια θεωρία που δεν έχει επαφή με την εμπειρία· η φυσική έπαψε να είναι πειραματική επιστήμη· δεν είναι σαφές αν πρόκειται για ενοποίηση ή αμάλγαμα ·η ενοποίηση είναι η κομματική γραμμή, αλλά κανείς δεν ξέρει αν είναι σωστή… 

Πρόκειται, λοιπόν, για ένα ενδιαφέρον, βατό και κατανοητό εγχείρημα που παρουσιάζει τη φυσική όπως πραγματικά είναι: μια ιστορία χωρίς τελειωμό, σε πείσμα των εκάστοτε επιπόλαιων διαβεβαιώσεων επώνυμων φυσικών ότι επίκειται το « τέλος της φυσικής». Η επιμελημένη ελληνική έκδοση συνοδεύεται από σύντομο ευρετήριο φυσικών όρων που διευκολύνει τον αναγνώστη.

                                                                                

—Τάσος Κυπριανίδης,
Η Καθημερινή, 12 Απριλίου 1991

 
ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΤΟΥ ΜΗΝΑ
ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΑΣ
ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΣΑΣ
cart
Το Καλάθι σας είναι άδειο.

ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ