ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ




Έρευνα για εξωγηίνη νοημοσύνη

Thomas R. Mc Donough, SETI —Έρευνα για εξωγήινη νοημοσύνη

 

Η μεγαλύτερη ίσως συνεισφορά της επιστήμης στην εξέλιξη του πολιτισμού μας είναι ότι αποκάλυψε σταδιακά την πραγματική θέση του ανθρώπου στο σύμπαν. Στην αρχαιότητα οι άνθρωποι πίστευαν ότι η Γη ήταν επίπεδη και φυσικά βρισκόταν στο κέντρο του σύμπαντος. Ο Ήλιος και τα άλλα αστέρια – “σημάδια” στο νυχτερινό ουρανό – επιβαλλόταν να περιφέρονται γύρω της. Ακόμη και εξέχοντα μυαλά της κλασικής αρχαιότητας, όπως ο Αριστοτέλης, διαλαλούσαν τη γεωκεντρική θεώρηση και τη μοναδικότητα του ανθρώπινου είδους. Η ανθρώπινη σκέψη – θύμα της ανεπάρκειας των επιστημονικών γνώσεων – ήταν εγκλωβισμένη σε λάθος χωροταξικά όρια, πράγμα που αποτέλεσε και τροχοπέδη για την περαιτέρω εξέλιξή της. Ωστόσο όμως, ακόμη και τότε υπήρχαν οι φωτεινές εξαιρέσεις. Ο Ερατοσθένης, για παράδειγμα, υποστήριζε ότι η Γη ήταν στρόγγυλη, επιχειρώντας μάλιστα τη μέτρηση του μεγέθους της. Ο Αρίσταρχος από τη Σάμο διατύπωσε την άποψη ότι η Γη περιστρέφεται γύρω από τον Ήλιο. Άλλοι, πιο ριζοσπάστες, όπως ο Δημόκριτος, ο Επίκουρος κ.ά., αποδέχτηκαν την ιδέα ότι στο σύμπαν υπήρχαν κι άλλοι κόσμοι με ζωή. Μάλιστα, ο Μητρόδωρος από τη Χίο είχε πει το εξής: «Είναι παράξενο να μεγαλώνει ένα μόνο στάχυ σταριού μέσα σ’ ένα μεγάλο χωράφι κι ένας μόνο κόσμος μέσα στο άπειρο». Όλες όμως οι παραπάνω απόψεις απορρίφθηκαν ως αιρέσεις και αγνοήθηκαν.

Χρειάστηκε να περάσουν αρκετοί αιώνες για να δικαιωθούν αναδρομικά αυτές οι φωτεινές εξαιρέσεις. Χρειάστηκε ο Κολόμβος να ανακαλύψει ένα Νέο Κόσμο και ο Μαγγελάνος να κάνει τον περίπλου της Γης για να πεισθεί το κατεστημένο για τη σφαιρικότητα του πλανήτη μας. Χρειάστηκε ο Κοπέρνικος να μελετήσει με τα μαθηματικά του τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων και ο Γαλιλαίος να στρέψει το πρωτόγονο τηλεσκόπιό του σ’ αυτά, για να καταρριφθεί ο μύθος του γεωκεντρισμού.

Σήμερα γνωρίζουμε φυσικά ότι η Γη δεν είναι το κέντρο του σύμπαντος, ούτε του Γαλαξία, ούτε καν του ηλιακού μας συστήματος. Γνωρίζουμε πλέον ότι είναι ένας μικρός πλανήτης, που περιφέρεται γύρω από ένα κίτρινο ήλιο, κάπου στις παρυφές ενός σπειροειδούς Γαλαξία. Ένας πλανήτης ανάμεσα σε τρισεκατομμύρια άλλους στο Γαλαξία. Ένας Γαλαξίας ανάμεσα σ’ άπειρους άλλους στο Σύμπαν. Τι πιο συνταρακτικό από τη διαπίστωση ότι είμαστε στην ουσία μια σταγόνα μέσα στον Κοσμικό Ωκεανό;

Η Έρευνα για την Εξωγήινη Νοημοσύνη (Search for Extra-Terrestrial Intelligence-SETI) άρχισε να απασχολεί σοβαρά την επιστημονική κοινότητα από τα τέλη ακόμη του 19ου αιώνα. Υποθέτοντας ότι υπήρχε ζωή με νοημοσύνη στη Σελήνη, επιστήμονες του προηγούμενου αιώνα είχαν προτείνει διάφορους τρόπους για επικοινωνία Ανάμεσα στα άλλα προτάθηκε να φυτευτούν πεύκα σε μια τεράστια έκταση στη Σιβηρία, σε σχήμα ορθογώνιου τριγώνου. Αυτό θα αποδείκνυε στους κατοίκους του φεγγαριού ότι οι γήινοι κατείχαν το πυθαγόρειο θεώρημα και, επομένως, είχαν κάποια μαθηματική παιδεία. Άλλες προτάσεις ήταν να ανοιχτεί στη Σαχάρα μια τάφρος μήκους 30 χλμ., να γεμίσει με κηροζίνη και να αναφτεί τη νύχτα για να τραβήξει την προσοχή των ουράνιων γειτόνων μας. Τίποτε όμως από τα παραπάνω δεν πραγματοποιήθηκε. Την ίδια περίοδο η προσοχή των ανθρώπων στρεφόταν ολοένα και περισσότερο προς τον κόκκινο αδελφό του Πλανήτη Γη, τον Άρη.

Ο Άρης προσέλκυσε από νωρίς το ενδιαφέρον του επιστημονικού κόσμου και θεωρήθηκε ως ένας πλανήτης που πιθανότατα φιλοξενούσε ζωή. Οι παρατηρήσεις του Ιταλού αστρονόμου Τζ. Σκιαπαρέλλι, σχετικά με την ύπαρξη “καναλιών” στην επιφάνεια του Άρη, ξεσήκωσαν τη φαντασία του κόσμου αλλά και ορισμένων αστρονόμων. Ο Αμερικανός Πέρσιβαλ Λόουελ αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη του πλανήτη Άρη. Ο Λόουελ ενθουσιάστηκε με την ιδέα ότι στον Άρη υπήρχαν διώρυγες και υποστήριξε ότι αυτές ήταν δημιούργημα ενός προηγμένου τεχνολογικά πολιτισμού. Αν ο Άρης διέθετε ένα τεχνητό δίκτυο καναλιών, απλωμένο σ’ όλη την επιφάνειά του, τότε ο πολιτισμός που το κατασκεύασε θα έπρεπε λογικά να βρίσκεται πολύ πιο μπροστά από την ανθρωπότητα της Βικτωριανής εποχής.

 Η πιθανότητα επαφής μ’ έναν ανώτερο τεχνολογικά πολιτισμό από τον Άρη έδωσε τροφή στη φαντασία πολλών συγγραφέων. Ο Χ. Τζ. Ουέλλς παρουσιάζει το 1898 τον Πόλεμο των Κόσμων, όπου οι Αρειανοί εμφανίζονται ανταγωνιστές στο παιχνίδι της επιβίωσης. Την ίδια περίοδο ένας Γερμανός φυσικός, ο Χάινριχ Χερτζ, ανακαλύπτει τα ραδιοκύματα, τα οποία θα γίνουν τελικά τα βασικότερα εργαλεία της ραδιοαστρονομίας. Ο 19ος αιώνας μπορούμε να πούμε ότι έδειξε για πρώτη φορά στα έκθαμβα μάτια των ανθρώπων τις άπειρες δυνατότητες που ανοίγονταν μπροστά τους. Ο 20ός αιώνας έμελλε να τις πραγματοποιήσει σε μεγάλο βαθμό.

Όταν το Δεκέμβρη του 1901 τα πρώτα ραδιοκύματα διέσχισαν τον Ατλαντικό Ωκεανό από την Αγγλία μέχρι τον Καναδά, λίγοι ήταν εκείνοι που υποπτεύθηκαν τις τρομακτικές δυνατότητες που προσέφερε το νέο μέσο επικοινωνίας. Μπορεί η ιονόσφαιρα να αντανακλούσε την πλειοψηφία των ραδιοκυμάτων πίσω στη Γη, όποια όμως απ’ αυτά είχαν συχνότητα μεγαλύτερη από 10 MHz, μπορούσαν άνετα να τη διαπεράσουν και να ξεχυθούν ως τις εσχατιές του διαστήματος. Ιδού λοιπόν ο τρόπος με τον οποίο θα επιτυγχάνονταν οι διαπλανητικές επικοινωνίες!

Την περίοδο ακόμη του μεσοπολέμου δεν ήταν λίγοι οι επιστήμονες που προσπαθούσαν να ανιχνεύσουν ραδιοσήματα από τον Άρη. Προσπάθειες για να στηριχτούν αυτές οι έρευνες από την Κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν έφεραν το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Οι πολιτικοί σπανίως ενδιαφέρονται για πράγματα που ξεπερνούν την εμβέλεια της μύτης τους. Όταν το ενδιαφέρον των επιστημόνων για την πιθανότητα ύπαρξης άλλων πολιτισμών είχε ατονήσει, οι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας ανέλαβαν να το τονώσουν.

Δεν είναι καθόλου άσχετο το γεγονός η έκρηξη της επιστημονικής φαντασίας έγινε την εποχή που η τεχνολογία επέτρεψε την παραγωγή φθηνού χαρτιού. Τότε εμφανίστηκαν τα πρώτα λαϊκά περιοδικά φαντασίας που η προσιτή τιμή και η μαζική διανομή τους τα έφεραν σε κάθε πόλη. Το κοινό ρουφούσε μετά μανίας τις ιστορίες για πλάσματα απ’ άλλους κόσμους. Πολλοί αξιόλογοι συγγραφείς ανδρώθηκαν εκείνη την περίοδο και έγραψαν βιβλία που έχουν αφήσει ιστορία.

Το φούντωμα της επιστημονικής φαντασίας ταρακούνησε τις κοιμισμένες συνειδήσεις πολλών επιστημόνων. Γαλούχησε επίσης τα οράματα εκείνων των πιτσιρικάδων που τη δεκαετία του ’60 βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή, σε θέσεις κλειδιά στο διαστημικό πρόγραμμα της NASA. Ήταν εκείνοι που έκαναν την επιστημονική φαντασία πραγματικότητα. Ορισμένοι απ’ αυτούς ανυπομονούσαν να μάθουν την απάντηση στο ερώτημα: “Υπάρχει κανείς εκεί έξω;”. Άραγε, οι εξωγήινοι υπήρχαν μόνον στη φαντασία των ανθρώπων ή και στον πραγματικό κόσμο; Αυτοί ήταν μια οι δημιουργοί της SETI. Η δουλειά τους ήταν να αφουγκράζονται υπομονετικά τους ψιθύρους από το Γαλαξία. Και όχι μόνον αυτό, αλλά να στέλνουν και κωδικοποιημένα μηνύματα στα κοντινά αστέρια. Ένας απ’ αυτούς, ο Φρανκ Ντρέικ, κάπου στη δεκαετία του ’60, συνέλαβε την ομώνυμη εξίσωση, με τη βοήθεια της οποίας προσπάθησε να εκτιμήσει τον αριθμό των εξωγήινων πολιτισμών. Η εξίσωση Ντρέικ αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της SETI. Αν, σύμφωνα με τον Ντρέικ, υπάρχουν 10.000.000 τεχνολογικά ανεπτυγμένοι πολιτισμοί στο Γαλαξία μας, τότε σίγουρα κάποιοι απ’ αυτούς περιμένουν αυτή τη στιγμή να ακούσουν τα μηνύματά μας ή να ακούσουμε εμείς τα δικά τους. Το επιτελείο της SETIείναι ξεκάθαρα πεισμένο ότι υπάρχουν οι εξωγήινοι. Δε μένει παρά μόνον η ανακάλυψή τους, η οποία φαίνεται ότι είναι πλέον ζήτημα χρόνου. Αυτή η συναρπαστική ιστορία της έρευνας για εξωγήινη νοημοσύνη παρουσιάζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Thomas Mc Donough, γνωστού καθηγητή της Μηχανικής του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Καλιφόρνια. Ο Mc Donough είναι άριστος γνώστης του θέματος, ως συντονιστής της SETI με την πλανητική ένωση (Planetary Society) των ΗΠΑ. Το βιβλίο του είναι γραμμένο χωρίς επιστημονικές επιτηδεύσεις, έτσι ώστε να γίνεται βαθιά κατανοητό από τον κάθε αναγνώστη. Ασχολούμενος μ’ ένα θέμα γύρω από το οποίο έχουν δημιουργηθεί διάφοροι μύθοι, ο Mc Donough είναι εξαιρετικά προσεκτικός: άλλο πράγμα είναι η έρευνα για τα UFO και άλλο η SETI. Το φαινόμενο των UFO αξίζει σίγουρα σοβαρότερης μελέτης – και δεν είναι λίγοι οι επιστήμονες που καταπιάνονται μ’ αυτό – αλλά η προσπάθεια για επικοινωνία με άλλους πολιτισμούς είναι σίγουρα το πλέον σημαντικό. Τι θα συμβεί άραγε αν κάποια μέρα λάβουμε μηνύματα από κάποιον άλλο πολιτισμό; Φανταστείτε να παρακολουθούμε στις ειδήσεις εικόνες από ένα άλλο μέρος του Γαλαξία, να βλέπουμε πλάσματα τελείως διαφορετικά από εμάς, να παρακολουθούμε καθημερινά την εξέλιξη του πολιτισμού τους. Άραγε, αυτή δε θα’ ναι η μεγαλύτερη ανακάλυψη στην ιστορία του πολιτισμού μας; Μήπως θα ζήσουμε ένα culture shoch, λαμβάνοντας μηνύματα από έναν τεχνολογικά ανώτερο πολιτισμό; Καθόλου απίθανο. Ωστόσο, η γνώση και μόνο ότι ένας άλλος πολιτισμός τα κατάφερε, θα συμβάλλει ώστε να αυξηθεί η επιβιωσιμότητα του δικού μας.

Σύμφωνα με τον Mc Donough, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα τα πρώτα σημάδια της ύπαρξης των εξωγήινων να ανακαλυφθούν πριν από το 2000. Και αυτό, γιατί πρώτη φορά γίνεται μια τέτοια οργανωμένη προσπάθεια και χρησιμοποιείται σε τέτοια έκταση η υψηλή τεχνολογία. Όταν θ’ αρχίσουμε να εντοπίζουμε τα σήματα από κάποιον εξωγήινο πολιτισμό και να συνειδητοποιούμε τη σημασία τους, τα πάντα στον πλανήτη μας θα έχουν αλλάξει. Οι επιστήμες, θρησκείες, τέχνες και φιλοσοφίες του ανθρώπου θα δεχτούν μια τόσο ισχυρή επίδραση, που θα μεταβληθούν ριζικά. Πολλές θα είναι οι εκπλήξεις μας, αλλά στο τέλος θα βγούμε αναμφίβολα κερδισμένοι. Θα γνωρίζουμε περισσότερα για τον εαυτό μας, την προέλευσή μας και το μέλλον μας. Πιθανόν να βρούμε και λύσεις για τα σημερινά μας προβλήματα. Μετά από αυτή την ανακάλυψη, ο πολιτισμός μας δεν θα είναι πια ο ίδιος. Θα μετεξελιχτεί, έτσι ώστε να είναι σε θέση να ενσωματώσει ευκολότερα τη Γαλαξιακή κουλτούρα των άλλων πολιτισμών.

 

—Γιώργος Στάμκος,
Βιβλίο & Media, Οκτώβριος 1991

 
ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΤΟΥ ΜΗΝΑ
ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΑΣ
ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΣΑΣ
cart
Το Καλάθι σας είναι άδειο.

ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ