ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ




Το τέλος της βεβαιότητας

Ilya Prigogine, Το τέλος της βεβαιότητας

 

Ένα έργο που οδηγεί τον αναγνώστη σε μία διανοητική περιπέτεια που αρχίζει από τις ιδέες των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, συνεχίζεται με τη Νευτώνεια τροχιά και το ντετερμινιστικό χάος και φτάνει ως τα ύψη της κβαντικής θεωρίας και της κοσμολογίας.
Αλλά πέρα από τα ύψη της κοσμολογίας ο Prigogine ενδιαφέρθηκε και για τον ρόλο του ατόμου σήμερα και αύριο στις διαδικτυακές κοινωνίες και λειτουργίες μας. Για να πει στο 13ο κεφάλαιο του βιβλίου (συζήτηση με τη δημοσιογράφο Μαρία Αδαμίδου) και τα εξής: «…Είμαστε μια μεγάλη κοινωνία, ένα ανοιχτό μη γραμμικό σύστημα, όπου ό,τι κάνετε επηρεάζει αυτό που κάνω και αντίστροφα. Μια μεγάλη κοινωνία παρουσιάζει περισσότερες αστάθειες από μια μικρή, η οποία είναι πολύ συντηρητική. Στις διευρυμένες κοινωνίες ο ρόλος του ατόμου εκδυναμώνεται με τη μεγάλη κοινωνία να μην αποδυναμώνει κατ’ ανάγκη το άτομο. Πάντως γενικά, κατέληξε, βρισκόμαστε στην απαρχή μιας νέας επιστήμης και όχι στο τέλος της».
Πρόσφατα έφυγε από τη ζωή ο μεγάλος επιστήμονας Ilya Prigogine (Ιλία Πριγκοτζίν). Τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Χημείας το 1977 για τη συμβολή του στη θερμοδυναμική μακράν της ισορροπίας. Και ειδικότερα για την ανακάλυψη των δομών έλκυσης.

Γνωστή η «αβεβαιότητα» στην Ελλάδα
Ο Ιλία Πριγκοτζίν είχε διευθύνει πολλά χρόνια ως τον θάνατό του, τα διεθνή Ινστιτούτα Solvay, Φυσικής και Χημείας στις Βρυξέλλες και το κέντρο στατιστικής μηχανικής, θερμοδυναμικής και πολύπλοκων συστημάτων στο Όστιν του Τέξας.
Του έχουν απονεμηθεί πάμπολλες τιμητικές διακρίσεις (περισσότερες από εξήντα) και ήταν μέλος πολλών εθνικών και διεθνών ακαδημιών και επιστημονικών οργανώσεων.

Νόμοι φύσης κ.λπ.
Στην Ελλάδα το σπουδαίο έργο του είναι γνωστό από χρόνια στους επιστημονικούς χώρους. Τόσο στους χημικούς – μαθηματικούς όσο και σε κύκλους του ευρύτερου γνωστικού αντικειμένου. Εργασίες και έργα του έχουν μεταφραστεί δημιουργικά. Όμως πριν από 5 – 6 χρόνια κυκλοφόρησε από τον προοδευτικό εκδότη και φυσικό Αλέκο Μάμαλη (εκδόσεις Κάτοπτρο) το διεθνώς γνωστό έργο του Το τέλος της βεβαιότητας, με υπότιτλο: «χρόνος, χάος και οι νόμοι της φύσης».

Τέσσερα πρόσθετα κεφάλαια
Τότε το παρουσιάσαμε γιατί ήταν ένα βιβλίο σημαντικό για τη σύγχρονη πολύπλοκη επιστημονική σκέψη. Τώρα, (κυκλοφόρησε σε δεύτερη έκδοση, πάλι από τις Εκδόσεις Κάτοπτρο) με τη διαφορά πως περιλαμβάνει τέσσερα πρόσθετα κεφάλαια, τα εξής:
Στο πρώτο ερωτά: «Είναι το μέλλον δεδομένο;». Ένα συγκεκριμένο ερώτημα που αποτέλεσε το θέμα διάλεξης που έδωσε ο Prigogine στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο στις 26 Μαΐου 2000, μετά την ανακήρυξή του σε επίτιμο διδάκτορα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, από τα τμήματα χημικών μηχανικών, ηλεκτρολόγων μηχανικών υπολογιστών, εφαρμοσμένων μαθηματικών και φυσικών επιστημών.
Οι παραπάνω τίτλοι απονεμήθηκαν στον Ilya Prigogine για τα επιτεύγματά του στη Φυσική και Χημεία μακράν της ισορροπίας. Επιτεύγματα τα οποία εκτιμήθηκαν και αξιοποιούνται όχι μόνο από φυσικούς, αλλά και από μαθηματικούς, μηχανικούς, βιολόγους, κοινωνιολόγους, φιλοσόφους, ακόμη και από καλλιτέχνες.
Παράλληλα, τότε, ο Prigogine έδωσε τρεις συνεντεύξεις, που αποτελούν τα υπόλοιπα τρία κεφάλαια για τη φυσική μακράν της ισορροπίας, για την επιστημολογία της πολυπλοκότητας και για τη σχέση ζωής και διαδικτύου. Αυτές οι συνεντεύξεις δόθηκαν στους Θ. Χρηστίδη, I. Ζήση και Μ. Αδαμίδου αντίστοιχα. Αποτελούν δε τα κεφάλαια 11, 12 και 13, κείμενα, τα οποία μαζί με ένα επίμετρο του Ιωάννη Ε. Αντωνίου, καθηγητή μαθηματικών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, αναπληρωτή  δ/ντή των διεθνών ινστιτούτων Solvay Φυσικής και Χημείας, ανανέωσαν ουσιαστικά τη δεύτερη έκδοση Το τέλος της βεβαιότητας (Εκδόσεις Κάτοπτρο).

Για την επαναδιατύπωση του χρόνου
Ένα πολυσήμαντο έργο ενός διάσημου επιστήμονα, ο οποίος στις «ευχαριστίες» του έγραψε ότι το έργο αυτό στη βάση του πραγματεύεται «επαναδιατύπωση του χρόνου». Ο καθηγητής Μαθηματικών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης έγραψε τον πρόλογο και το επίμετρο της β’ έκδοσης του βιβλίου Το τέλος της βεβαιότητας και είχε την επιστημονική επιμέλεια.

Ο διάσημος, επίσης, συνεργάτης του Prigogine, καθηγητής Ιωάννης Αντωνίου
Όμως, ο επίσης διάσημος αυτός Έλληνας καθηγητής Ιωάννης Ε. Αντωνίου είχε γράψει και τον πρόλογο της πρώτης έκδοσης του έργου του Prigogine σημειώνοντας μεταξύ άλλων και τα εξής: «Το τέλος της βεβαιότητας ανοίγει νέους ορίζοντες και εισάγει νέους ολιστικούς τρόπους σκέψης και απόφανσης. Είναι ένα πρόγραμμα δράσης και ανανέωσης της επιστήμης στο κατώφλι του 21ου αιώνα…».

Αστάθειες – χάος
Η αναγέννηση της κλασικής δυναμικής που άρχισε με την ανάδειξη των ασταθειών και του χάους στη δεκαετία του 1960, αγκαλιάζει σήμερα όλο το φάσμα του επιστητού. Η αβεβαιότητα λόγω του χάους υπερβαίνει την κβαντική απροσδιοριστία, αφού είναι έκφραση των εγγενών αδυναμιών να υπολογίσουμε ή να αισθανθούμε αξιόπιστα πέρα από έναν ορίζοντα προβλεψιμότητας και αποφανσιμότητας. Δηλαδή μέχρι το τέλος της βεβαιότητας.

Κρίσιμο σημείο – αφετηρία νέας θεώρησης
Σε ένα σημείο της εισαγωγής του ο ίδιος ο Prigogine γράφει «…Πιστεύουμε ότι σήμερα βρισκόμαστε σ’ ένα κρίσιμο σημείο αυτής της περιπέτειας, στην αφετηρία μιας νέας θεώρησης, που δεν ταυτίζει πλέον την επιστήμη με τη βεβαιότητα, ούτε την πιθανότητα με την άγνοια…».
Όμως ο Prigogine έφυγε πριν από λίγο από τη ζωή, αφήνοντας μια τεράστια πνευματική – επιστημονική κληρονομιά σε όλη την ανθρωπότητα: Το τέλος της βεβαιότητας που ανοίγει τον μεγάλο ορίζοντα της πολυπλοκότητας στη νέα επιστήμη και στη δημιουργική σκέψη. Δυστυχώς, όμως, για το μέγα έργο του και για την ξεχωριστή προσωπικότητά του δεν γράφτηκαν και δεν παρουσιάστηκαν στον Τύπο και στα Μ.Μ.Ε. αυτά που έπρεπε… δείγμα της αδιαφορίας της κοινωνίας μας για τους ανθρώπους που αγωνίζονται να αποκαλύψουν τα μυστικά της ζωής και του κόσμου.

—Δημήτρης Κακαβελάκης
Χανιώτικα Νέα, 2 Νοεμβρίου 2013

 
ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΤΟΥ ΜΗΝΑ
ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΑΣ
ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΣΑΣ
cart
Το Καλάθι σας είναι άδειο.

ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ