ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ




Μια μεγαλοφυΐα με απλά λόγια

Richard Feynman, Απολύτως εύλογες παρεκκλίσεις από την πεπατημένη

 

 

Ο Ρίτσαρντ Φάινμαν κατατάσσεται στους εξέχοντες φυσικούς του 20ού αιώνα. Παρήγαγε σημαντικό ερευνητικό έργο τόσο στα στοιχειώδη σωματίδια και την κβαντομηχανική (όπου με τα περίφημα «διαγράμματα Feynman» εισηγήθηκε ένα διαφορετικό, εποπτικό τρόπο αναπαράστασης μιας σειράς περίπλοκων μαθηματικών εκφράσεων για τον υπολογισμό φυσικών μεγεθών) όσο και στη φυσική των χαμηλών θερμοκρασιών, την οπτική και την ηλεκτροδυναμική. Περίφημη είναι η εργασία του για τη συμπεριφορά του υγρού ηλίου, όμως το πιο σημαντικό έργο του αφορά στην κβαντική ηλεκτροδυναμική, η οποία -σύμφωνα με τη δική του διατύπωση- είναι η «παράξενη θεωρία του φωτός και της ύλης», που αποτελεί τη σύζευξη της κβαντικής μηχανικής με την ηλεκτρομαγνητική θεωρία (κυκλοφορεί, από τις εκδόσεις Κάτοπτρο, το εξαιρετικό αλλά όχι εύκολο βιβλίο του «QED - Kβαντική Ηλεκτροδυναμική»). Η θεμελιώδης συμβολή του στη διατύπωση αυτής της θεωρίας τού απέφερε το Νόμπελ Φυσικής το 1965, το οποίο μοιράστηκε με τους S. Tomanaga και J. Schwinger.

Ο Feynman θεωρήθηκε και εμπνευσμένος δάσκαλος, εάν κρίνουμε από την απήχηση που είχε το περίφημο τρίτομο έργο του με τίτλο «Feynman Lectures on Physics» (που δεν έχει μεταφραστεί ολόκληρο στα ελληνικά, αλλά κεφάλαιά του περιέχονται στα εκδοθέντα από το Κάτοπτρο βιβλία «Εξι εύκολα κομμάτια» και «Εξι όχι τόσο εύκολα κομμάτια»). Στην πραγματικότητα, βέβαια, οι συγκεκριμένες διαλέξεις είναι εξαιρετικά απαιτητικές για τους προπτυχιακούς φοιτητές της Φυσικής, οπότε η φήμη του Feynman ως δασκάλου οφείλεται περισσότερο στον αντισυμβατικό τρόπο διδασκαλίας του και την πρωτότυπη προσέγγιση των επιστημονικών θεμάτων, παρά στην ευκολία των διαλέξεών του.

 

Περιπέτειες ζωής
Αυτή την εκπληκτική ιδιοσυγκρασία του ως ανθρώπου και επιστήμονα αναδεικνύουν και τα βιβλία που παρουσιάζουμε στο παρόν σημείωμα. Το «Σίγουρα θα αστειεύεστε, Κύριε Φάινμαν», που έγινε μπεστ σέλερ όχι μόνον στον αγγλοσαξονικό χώρο, αλλά σχεδόν σε κάθε γλώσσα που μεταφράστηκε, αποτελεί μια αφήγηση συμβάντων και περιπετειών της ζωής του, με χιούμορ, πνευματική σπιρτάδα και εκφραστική αμεσότητα (χωρίς ωστόσο τα κείμενά του να εγείρουν ιδιαίτερες υφολογικές αξιώσεις, αφού ο Feynman μιλούσε και έγραφε τα αγγλικά του Μπρούκλιν κι όχι εκείνα ενός Βοστονέζου διανοουμένου). Οι ιστορίες του φανερώνουν την αγάπη του για τη ζωή, την αντισυμβατική κοινωνική του συμπεριφορά (διαβάστε, ανάμεσα σε πολλά άλλα χαρακτηριστικά περιστατικά, πώς αντέδρασε όταν του ανακοινώθηκε ότι του απονεμήθηκε το Νόμπελ), τον ενθουσιασμό με τον οποίο αφοσιωνόταν στα ενδιαφέροντά του, από τα σοβαρότερα μέχρι τα πιο «παιγνιώδη» (όπως το να επιλύει γρίφους και να ανακαλύπτει τους συνδυασμούς γραμματοκιβωτίων κ.λπ.). Πάνω απ’ όλα όμως αναδεικνύουν, με έμμεσο (αφού μόνον παρεμπιπτόντως θίγει εν προκειμένω αμιγώς επιστημονικά θέματα), πλην όμως σαφή τρόπο, το πάθος του για την επιστήμη και την αλήθεια, το επιστημονικό, δηλαδή, ήθος που καλλιέργησε χάρη στην ενασχόλησή του με μια αυστηρή επιστήμη σαν τη Φυσική. Δεν είναι τυχαίο ότι το βιβλίο αυτό αποτέλεσε την κυρία πηγή έμπνευσης για τον Πίτερ Παρνέλ, ο οποίος ανέβασε με μεγάλη επιτυχία στη Νέα Υόρκη το θεατρικό έργο «QED» ή «Τι απέδειξε ο κύριος Φάινμαν» (που στην Ελλάδα σκηνοθετήθηκε και παρουσιάστηκε, με ανάλογη επιτυχία, από τον Γιώργο Κοτανίδη, ο οποίος υποδύθηκε και τον πρωταγωνιστικό ρόλο).

«Συνομιλία» με το κοινό
Οι επιστολές του Feynman, την επιλογή των οποίων έκανε η κόρη του, Michelle (η οποία έγραψε και τη συγκινητική εισαγωγή «Μεγαλοφυΐα για σας, πατέρας για μένα: η ζωή μου»), αποτελούν το περιεχόμενο του δεύτερου βιβλίου, που φέρει τον τίτλο «Απολύτως εύλογες παρεκκλίσεις από την πεπατημένη». Οταν δημοσιεύτηκε, ξάφνιασε ακόμη και στενούς του συνεργάτες, οι οποίοι δεν ανέμεναν ότι ο Feynman, πέρα από την αλληλογραφία του με τους οικείους του, τους φίλους του, καθώς και τους συναδέλφους του, καθηγητές και φοιτητές, θα αφιέρωνε τόσο χρόνο για να απαντήσει ευγενικά, αλλά κυρίως επί της ουσίας, σε επιστολές ερασιτεχνών φίλων της Φυσικής και της επιστήμης εν γένει, που συχνά «επανανακάλυπταν τον τροχό» και έσπευδαν να του γνωστοποιήσουν τα επιτεύγματά τους. Οι επιστολές αυτές είναι ταξινομημένες κατά χρονολογική σειρά, ενώ η έκδοση συμπληρώνεται από πέντε παραρτήματα με δυσεύρετα κείμενά του. Ισως σήμερα που γίνεται τόσος λόγος για την ανάγκη μεταρρύθμισης του προγράμματος σπουδών στη μέση εκπαίδευση να αξίζει να διαβαστεί με προσοχή το πέμπτο παράρτημα, με τίτλο «Νέα εγχειρίδια για τα “Νέα” Μαθηματικά», που συνέταξε ως μέλος της Πολιτειακής Επιτροπής Σχολικών Προγραμμάτων της Καλιφόρνιας, το 1965! Ο Feynman είχε μεν εξαιρετική άνεση με τα Μαθηματικά αλλά ως παιδαγωγός αγωνιούσε για το πώς πρέπει να διδάσκονται με όσο το δυνατόν λιγότερη τεχνική ορολογία, ώστε να κεντρίζουν το ενδιαφέρον των μαθητών.

—Γιώργος Ευαγγελόπουλος,
Ελεύθερος Τύπος, Σάββατο 18 Απριλίου 2009

 
ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΑΣ
ΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΣΑΣ
cart
Το Καλάθι σας είναι άδειο.

ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ