του Τάσου Καφαντάρη

για το βιβλίο: Richard Feynman, Το νόημα των πραγμάτων


Πρωτοκυκλοφόρησε στα ελληνικά το 1998, αλλά παραμένει φρεσκότατο. Πρόκειται για μία σειρά τριών διαλέξεων επιστημολογικού και φιλοσοφικού χαρακτήρα που έδωσε το 1963 στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον. Η πρώτη του διάλεξη πραγματεύεται τη διαδικασία της επιστημονικής ανακάλυψης και την ελευθερία που προαπαιτεί. «Για να λύσεις οποιοδήποτε πρόβλημα παραμένει άλυτο,πρέπει να αφήσεις μισάνοιχτη την πόρτα προς το άγνωστο. .. Αλλιώς, αν έχεις διαμορφώσει ήδη μια γνώμη,ενδέχεται να μην το λύσεις ποτέ» μας λέει. Στη δεύτερη διάλεξή του ασχολείται με την αβεβαιότητα των αξιών. Εκεί, ο Φάινμαν αποτολμά να εξετάσει τη σχέση της επιστήμης με τη θρησκεία. Κατ΄ αυτόν, για να έχει η θρησκεία αξία στην καθημερινή ζωή, πρέπει ο άνθρωπος να αποδεχθεί το παράδοξο «να διατηρείς την αξία της θρησκείας ως πηγής δύναμης και κουράγιου... αλλά ταυτόχρονα να μη χρειάζεσαι απόλυτη πίστη στο μεταφυσικό σύστημα». Στην τελευταία του διάλεξη ασχολείται με τα σενάρια συνωμοσίας για ιπτάμενους δίσκους και με τη φιλολογία για υπερφυσικά φαινόμενα. «Το πρόβλημα» λέει «δεν έγκειται στο τι είναι δυνατό. Οχι. Το πρόβλημα έγκειται στο τι είναι πιθανό, στο τι όντως συμβαίνει».

Το «ζουμί» ωστόσο δεν βρίσκεται απλά στο τι συμπεραίνει στους στοχασμούς του ο Φάινμαν, αλλά στο πώς παραθέτει αυτές τις σκέψεις του. Συνδυάζοντας τόλμη και χάρη, μας δείχνει τον τρόπο να αποζητάς απαντήσεις, κοιτάζοντας συνεχώς κατάματα το πρόβλημα.


Το Βήμα της Κυριακής
, 21 Νοεμβρίου 2010