Συνέντευξη της Μαρίας Βασιλείου
Ο πολυβραβευμένος περιβαλλοντικός ιστορικός, βιο-ανθρωπολόγος και καθηγητής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας εκφράζει αισιοδοξία και για το πώς θα διαμορφώσει η πανδημία τις κοινωνίες μας
Είναι δύσκολο να αποφύγει κανείς τη διαπίστωση ότι ορισμένα από τα μπεστ σέλερ βιβλία του κορυφαίου ανά κόσμο περιβαλλοντικού ιστορικού και βιο-ανθρωπολόγου Τζάρεντ Ντάιαμοντ είναι περισσότερο επίκαιρα από ποτέ. Γνωστότερος για το «Όπλα, Μικρόβια και Ατσάλι» (στα ελληνικά από τις εκδ. Κάτοπτρο), ο 82χρονος Ντάιαμοντ, με γνώσεις αρχαιολογίας, γενετικής, επιδημιολογίας ανθρώπινων ασθενειών και καθηγητής Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (UCLA), έχει επιχειρήσει να απαντήσει σε κρίσιμα ερωτήματα και να ερμηνεύσει κρίσεις στην ανθρώπινη ιστορία. Μιλώντας του, αναπόφευκτα συνέδεσα την κορωνο-κρίση με το βιβλίο του «Upheaval» («Αναταραχή»), για το πώς τα έθνη αντιμετωπίζουν τις κρίσεις και τις αλλαγές.
«Στη σημερινή κρίση της πανδημίας, το βιβλίο μου σχετικά με τις εθνικές και παγκόσμιες αντιδράσεις σε κρίσεις είναι πιο σχετικό από ποτέ. Άρχισα να το γράφω το 2013. Εύχομαι να μπορούσα να καυχηθώ ότι είχα προβλέψει το 2013 ότι θα υπήρχε η κρίση Covid-19 τον Δεκέμβριο του 2019, αλλά φυσικά δεν το προέβλεψα. Αντίθετα, το βιβλίο μου αφορά γενικά τις κρίσεις, ανά πάσα στιγμή και σε οποιαδήποτε κλίμακα, και έτσι αποδείχθηκε πολύ σχετικό με την κρίση του κορωνοϊού. Είναι σαν, ως συγγραφέας, να επιθυμούσα μια κρίση κορωνοϊού πριν από τη δημοσίευση του βιβλίου μου, για να δείξω τη σημασία του. Όμως, σίγουρα όχι, δεν επιθύμησα την τραγωδία της πανδημίας. Η σύζυγός μου και εγώ έχουμε ήδη χάσει τέσσερις από τους πιο κοντινούς μας φίλους από τον κορωνοϊό». Εξάλλου, όπως λέει, δεν είχε περάσει από το μυαλό του ότι θα ζούσαμε τέτοιες καταστάσεις. «Δεν φαντάστηκα ποτέ ένα λοκνταουν. Αλλά περίμενα περισσότερους ιούς, ακριβώς επειδή νέοι ιοί τα τελευταία 40 χρόνια έχουν προκύψει από την επαφή του ανθρώπου με άγρια ζώα. Έτσι αποκτήσαμε το AIDS πριν από 40 χρόνια, μετά τη νόσο των τρελών αγελάδων, μετά το SARS, μετά το MERS, μετά τον Έμπολα και τον ιό Μάρμπουργκ». Εμφανίζεται αισιόδοξος, όμως, για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού, λέγοντας ότι «αρκετές μεγάλες κυβερνήσεις εργάζονται σκληρά για ένα εμβόλιο και είναι μόνο θέμα χρόνου πριν αναπτύξουμε ένα».
ΑΙΣΙΟΔΟΞΟΣ. Εκφράζει αισιοδοξία και για το πώς προβλέπει ότι θα διαμορφώσει η πανδημία τις κοινωνίες μας. «Ο μεγαλύτερος παράγοντας, για τον οποίο είμαι πιο αισιόδοξος, είναι ότι η πανδημία είναι παγκόσμιο πρόβλημα, που απαιτεί παγκόσμια λύση. Καμία χώρα δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα από μόνη της;» λέει, τονίζοντας ότι η αισιοδοξία του απορρέει από το γεγονός αυτό, από την κατανόηση ότι απαιτείται παγκόσμια λύση, «κάτι που μπορεί να παρακινήσει τον κόσμο να αναγνωρίσει ότι η κλιματική αλλαγή, η εξάντληση των πόρων και η ανισότητα είναι επίσης παγκόσμια προβλήματα που απαιτούν παγκόσμιες λύσεις».
Πώς βλέπει την περίπτωση της Ελλάδας; «Η Ελλάδα τα έχει καταφέρει καλύτερα με τον κορωνοϊό από ό,τι οι περισσότερες χώρες. Δεν ευδοκιμεί (οικονομικά) βραχυπρόθεσμα, αλλά καμία χώρα δεν ευδοκιμεί βραχυπρόθεσμα. Περιμένω ότι όλες οι χώρες θα ανακάμψουν μόλις έχουμε εμβόλια» λέει.
ΤΑ ΖΩΑ ΚΑΙ Ο ΤΡΑΜΠ. Τον ρωτώ για την προέλευση του κορωνοϊού. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι προέκυψε από τις αγορές άγριων ζώων στην Ουχάν» απαντά κατηγορηματικά. «Αυτό αποδεικνύεται από το DNA του SARS-CoV-2, το οποίο σχετίζεται με το DNA των νυχτερίδων, και σχετίζεται ακόμη πιο στενά με το DNA των θηλαστικών που ονομάζονται παγκολίνοι, τα οποία έγιναν οι γέφυρες μεταβίβασης του ιού από τις νυχτερίδες στους ανθρώπους. Στις κινεζικές αγορές άγριων ζώων εμφανίστηκε επίσης το SARS το 2002. Αυτές οι αγορές άγριων ζώων είναι το ιδανικό μέρος για τη δημιουργία νέων ανθρώπινων ασθενειών, επειδή φέρνουν πολλά είδη άγριων ζώων σε επαφή με χιλιάδες ανθρώπους. Η παρανοϊκή ιδέα του Ντόναλντ Τραμπ ότι ο Covid προήλθε από κινεζικό εργαστήριο παραβλέπει τόσο πολύ τα γεγονότα όσο οι κινεζικοί ισχυρισμοί ότι ο ιός προήλθε από αμερικανικό εργαστήριο».
Γιατί ισχυρές χώρες όπως οι ΗΠΑ δεν ανταποκρίνονται καλά στην κρίση; έχουμε έναν φοβερά ανίδεο πρόεδρο και σοβαρή πολιτική πόλωση. Άλλες χώρες με ανίδεους ηγέτες και θεσμούς απάντησαν επίσης ανεπαρκώς στην Covid. Χώρες με καλούς ηγέτες και θεσμούς, όπως η Γερμανία, η Νέα Ζηλανδία, η Σιγκαπούρη, η Φινλανδία και η Δανία, ανταποκρίθηκαν καλά».
TA NEA Σαββατοκύριακο, 23 Μαΐου 2020